Xuất phát từ tình yêu, niềm đam mê, sưu tầm lưu giữ, sau gần 20 năm ông Nguyễn Văn Quy - thị trấn Yên thế (Lục Yên) đã có một kho tàng đồ sộ, các loại hình văn hóa dân gian của người Tày, Nùng, Dao. Năm 2013, ông quyết định bàn giao lại toàn bộ những tài sản vô giá đó cho Ban quản lý Di tích và Danh thắng thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du Lịch tỉnh Yên Bái quản lý, khai thác, nghiên cứu khoa học và phổ biến văn hóa tới nhân dân trong và ngoài tỉnh.
Ông Quy giới thiệu với lãnh đạo Trung tâm Văn hóa - Thông tin huyện Lục Yên những clip mới quay được về nét đẹp trong cuộc sống sinh hoạt của người Tày.
Đi ra từ cuộc chiến chống Mỹ, rời chiến
trường Quảng Trị mang theo trên mình những thương tật của chiến tranh, ông phục
viên là thương binh hạng 4/4. Năm 1973, ông Nguyễn Văn Quy cùng gia đình rời
quê hương Ba Vì, Hà Nội đi xây dựng kinh tế mới và định cư tại tổ 11 thị trấn
Yên Thế, huyện lục Yên. Sau nhiều năm làm các công việc khác nhau rồi chuyển sang
làm công nhân tại Xí nghiệp Cơ khí Lục Yên và về nghỉ chế độ. Năm 1995, khi
thấy nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân ngày càng, cao ông Quy mở hiệu bán,
cho thuê băng hình phim, nhạc và quay video thuê. Đây chính là cơ duyên đưa ông
đến với niềm đam mê sưu tầm, gìn giữ vốn văn hóa dân gian của người Tày, Nùng,
Dao.
Từ việc được mời đi quay thuê cho các đám
cưới, lễ hội dân gian trong huyện, xã, ông Quy đã cảm nhận được nét văn hóa đặc
sắc trong tín ngưỡng, phong tục, tập quán dân gian của người dân bản địa qua
những giai điệu ngọt ngào, quyến rũ của những làn điệu Khắp coọi, hát Then, hát
ru, hát giao duyên, hát lượn, hát sli, Quan làng, Pá Dung… Những âm thanh trong
trẻo, mềm mại, trầm bổng như tiếng người thủ thỉ, thấm sâu vào lòng người được
phát ra từ những nhạc cụ đàn tính, xóc nhạc, trống, thanh la, chũm chọe, khánh,
tù và, sáo như mê hoặc ông. Rồi cả những nét độc đáo trên hoa văn thổ cẩm của
đồng bào các dân tộc.
Tuy không biết, hiểu hết về tiếng các dân
tộc, nhưng được nghe, được nhìn thấy cái đẹp, cái hay và luôn có cảm giác nhớ
khi lâu không được nghe lại. Vì thế, sau nhiều lần suy tính ông Quy đã đầu tư
mua máy vi tính về tự mày mò, nghiên cứu cách dàn dựng, cắt ghép lồng cảnh,
lồng tiếng và lưu giữ lại từng làn điệu múa, hát, các phong tục tập quán, các lễ
hội của mỗi dân tộc. Ông Quy tâm sự: “Nhiều hôm trái gió trở trời, vết thương
cũ tái phát đau nhức, mở nghe lại những làn điệu hát Then, Khắp Coọi, hát Giao
duyên mà thấy tinh thần sảng khoái hẳn lên, cơn đau trong người như thuyên
giảm. Cứ như là một liều thuốc đặc biệt vậy”.
Ông Quy còn say sưa sưu tầm và ghi lại hình
ảnh từ các hoạt động văn hóa, lễ hội tâm linh của đồng bào các dân tộc mang ý
nghĩa như: Cầu tài, lộc, cầu mưa thuận gió hòa cho mùa màng tươi tốt bội thu,
cầu sống lâu, không bệnh tật, xua đuổi ma quỷ được diễn ra trong các lễ hội
Lồng Tồng, mừng thọ, cấp sắc, giải hạn, đám cưới, mừng nhà mới và nghề thêu dệt
thổ cẩm truyền thống hay đan lát… Ông Quy đã từng bỏ tiền thuê mọi người diễn
lại các hoạt cảnh trong những lễ hội truyền thống dân gian để quay hình, ghi âm
đầy đủ. Tài sản văn hóa vô giá đó được ông Quy sưu tầm, lưu giữ bằng tình yêu,
niềm đam mê đặc biệt.
Năm 2013, ông đã bàn giao lại toàn bộ cho
Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Yên Bái quản lý, khai thác, nghiên cứu
và phổ biến. Bộ sưu tập gồm gần 200 bài hát Khắp Tày; 165 các bài hát then sưu
tầm từ các tỉnh bạn; gần 3.000 file ảnh đặc tả các hoạt động, sinh hoạt văn hóa
dân gian của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao; hơn 30 clip quay lễ hội của
các dân tộc và gần 20 băng ghi âm, ghi lại tiếng hát của các nghệ nhân dân tộc
Tày, Nùng, Dao trên địa bàn huyện Lục Yên.
Ông Mã Đình Hoàn - Giám đốc Ban quản lý Di
tích, Danh thắng tỉnh Yên Bái chia sẻ: “Không một chút đòi hỏi quyền lợi, chế
độ thù lao, ông Nguyễn Văn Quy xứng đáng với danh hiệu người chiến sỹ tiêu biểu
trên mặt trận văn hóa. Năm 2015, Sở Văn hóa, Thể thao và Du Lịch đã gửi hồ sơ
đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét phong tặng danh hiệu nghệ nhân
ưu tú cho ông Quy. Bộ sưu tập của ông hiện vẫn còn nguyên giá trị và được bảo
quản, khai thác, sử dụng hiệu quả trong việc phát huy những di sản văn hóa của
tỉnh”.
Sinh năm 1947, trong kháng chiến chống Mỹ
cứu nước, ông Nguyễn Văn Quy là thương binh hạng 4/4 và được Nhà nước phong
tặng Huy chương kháng chiến hạng Nhất. Trên mặt trận văn hóa tư tưởng, ông được
nhận rất nhiều bằng khen, giấy khen vì sự đóng góp tích cực của cá nhân. Năm 2014,
được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng Kỷ niệm chương “Nhà nghiên cứu
sưu tầm văn hóa dân gian đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và phát
triển ngành văn hóa”.
Ghi nhận những đóng góp của ông, nhiều năm
liền nghệ nhân Nguyễn Văn Quy được UBND tỉnh, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch,
UBND huyện Lục Yên tặng bằng khen, giấy khen vì đã có thành tích xuất sắc trong
thực hiện Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII về “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.
932 lượt xem
(Theo Vũ Đồng/Báo Yên Bái)
Xuất phát từ tình yêu, niềm đam mê, sưu tầm lưu giữ, sau gần 20 năm ông Nguyễn Văn Quy - thị trấn Yên thế (Lục Yên) đã có một kho tàng đồ sộ, các loại hình văn hóa dân gian của người Tày, Nùng, Dao. Năm 2013, ông quyết định bàn giao lại toàn bộ những tài sản vô giá đó cho Ban quản lý Di tích và Danh thắng thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du Lịch tỉnh Yên Bái quản lý, khai thác, nghiên cứu khoa học và phổ biến văn hóa tới nhân dân trong và ngoài tỉnh.
Đi ra từ cuộc chiến chống Mỹ, rời chiến
trường Quảng Trị mang theo trên mình những thương tật của chiến tranh, ông phục
viên là thương binh hạng 4/4. Năm 1973, ông Nguyễn Văn Quy cùng gia đình rời
quê hương Ba Vì, Hà Nội đi xây dựng kinh tế mới và định cư tại tổ 11 thị trấn
Yên Thế, huyện lục Yên. Sau nhiều năm làm các công việc khác nhau rồi chuyển sang
làm công nhân tại Xí nghiệp Cơ khí Lục Yên và về nghỉ chế độ. Năm 1995, khi
thấy nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân ngày càng, cao ông Quy mở hiệu bán,
cho thuê băng hình phim, nhạc và quay video thuê. Đây chính là cơ duyên đưa ông
đến với niềm đam mê sưu tầm, gìn giữ vốn văn hóa dân gian của người Tày, Nùng,
Dao.
Từ việc được mời đi quay thuê cho các đám
cưới, lễ hội dân gian trong huyện, xã, ông Quy đã cảm nhận được nét văn hóa đặc
sắc trong tín ngưỡng, phong tục, tập quán dân gian của người dân bản địa qua
những giai điệu ngọt ngào, quyến rũ của những làn điệu Khắp coọi, hát Then, hát
ru, hát giao duyên, hát lượn, hát sli, Quan làng, Pá Dung… Những âm thanh trong
trẻo, mềm mại, trầm bổng như tiếng người thủ thỉ, thấm sâu vào lòng người được
phát ra từ những nhạc cụ đàn tính, xóc nhạc, trống, thanh la, chũm chọe, khánh,
tù và, sáo như mê hoặc ông. Rồi cả những nét độc đáo trên hoa văn thổ cẩm của
đồng bào các dân tộc.
Tuy không biết, hiểu hết về tiếng các dân
tộc, nhưng được nghe, được nhìn thấy cái đẹp, cái hay và luôn có cảm giác nhớ
khi lâu không được nghe lại. Vì thế, sau nhiều lần suy tính ông Quy đã đầu tư
mua máy vi tính về tự mày mò, nghiên cứu cách dàn dựng, cắt ghép lồng cảnh,
lồng tiếng và lưu giữ lại từng làn điệu múa, hát, các phong tục tập quán, các lễ
hội của mỗi dân tộc. Ông Quy tâm sự: “Nhiều hôm trái gió trở trời, vết thương
cũ tái phát đau nhức, mở nghe lại những làn điệu hát Then, Khắp Coọi, hát Giao
duyên mà thấy tinh thần sảng khoái hẳn lên, cơn đau trong người như thuyên
giảm. Cứ như là một liều thuốc đặc biệt vậy”.
Ông Quy còn say sưa sưu tầm và ghi lại hình
ảnh từ các hoạt động văn hóa, lễ hội tâm linh của đồng bào các dân tộc mang ý
nghĩa như: Cầu tài, lộc, cầu mưa thuận gió hòa cho mùa màng tươi tốt bội thu,
cầu sống lâu, không bệnh tật, xua đuổi ma quỷ được diễn ra trong các lễ hội
Lồng Tồng, mừng thọ, cấp sắc, giải hạn, đám cưới, mừng nhà mới và nghề thêu dệt
thổ cẩm truyền thống hay đan lát… Ông Quy đã từng bỏ tiền thuê mọi người diễn
lại các hoạt cảnh trong những lễ hội truyền thống dân gian để quay hình, ghi âm
đầy đủ. Tài sản văn hóa vô giá đó được ông Quy sưu tầm, lưu giữ bằng tình yêu,
niềm đam mê đặc biệt.
Năm 2013, ông đã bàn giao lại toàn bộ cho
Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Yên Bái quản lý, khai thác, nghiên cứu
và phổ biến. Bộ sưu tập gồm gần 200 bài hát Khắp Tày; 165 các bài hát then sưu
tầm từ các tỉnh bạn; gần 3.000 file ảnh đặc tả các hoạt động, sinh hoạt văn hóa
dân gian của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao; hơn 30 clip quay lễ hội của
các dân tộc và gần 20 băng ghi âm, ghi lại tiếng hát của các nghệ nhân dân tộc
Tày, Nùng, Dao trên địa bàn huyện Lục Yên.
Ông Mã Đình Hoàn - Giám đốc Ban quản lý Di
tích, Danh thắng tỉnh Yên Bái chia sẻ: “Không một chút đòi hỏi quyền lợi, chế
độ thù lao, ông Nguyễn Văn Quy xứng đáng với danh hiệu người chiến sỹ tiêu biểu
trên mặt trận văn hóa. Năm 2015, Sở Văn hóa, Thể thao và Du Lịch đã gửi hồ sơ
đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét phong tặng danh hiệu nghệ nhân
ưu tú cho ông Quy. Bộ sưu tập của ông hiện vẫn còn nguyên giá trị và được bảo
quản, khai thác, sử dụng hiệu quả trong việc phát huy những di sản văn hóa của
tỉnh”.
Sinh năm 1947, trong kháng chiến chống Mỹ
cứu nước, ông Nguyễn Văn Quy là thương binh hạng 4/4 và được Nhà nước phong
tặng Huy chương kháng chiến hạng Nhất. Trên mặt trận văn hóa tư tưởng, ông được
nhận rất nhiều bằng khen, giấy khen vì sự đóng góp tích cực của cá nhân. Năm 2014,
được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng Kỷ niệm chương “Nhà nghiên cứu
sưu tầm văn hóa dân gian đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và phát
triển ngành văn hóa”.
Ghi nhận những đóng góp của ông, nhiều năm
liền nghệ nhân Nguyễn Văn Quy được UBND tỉnh, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch,
UBND huyện Lục Yên tặng bằng khen, giấy khen vì đã có thành tích xuất sắc trong
thực hiện Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII về “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.